علت نبض پایین (برادیکاردی) چیست؟ آیا ضربان پایین خطرناک است؟

علت نبض پایین

نبض پایین ممکن است به علت سبک زندگی فرد یا برخی از بیماری‌های قلبی باشد. اگر نبض پایین به علت بیماری قلبی باشد، ممکن است بافت قلب آسیب ببیند. فاکتورهایی که ریسک بروز بیماری قلبی را افزایش می‌دهند، ممکن است احتمال نبض پایین را نیز افزایش دهند. بنابراین، برخی از علل شایع نبض پایین ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• بیماری عروق کرونری
• مصرف بیش از حد مشروبات الکلی
• بالا بودن فشار خون
• استرس روحی یا اضطراب
• مصرف مواد مخدر
• آپنه خواب
• استعمال دخانیات
• مصرف مواد مخدر به صورت تفریحی

 فاکتورهای خطر در بروز نبض پایین شامل چه مواردی است؟

برخی از فاکتورهای خطر که در بروز نبض پایین نقش دارند به شرح زیر می‌باشند:

• زنان و مردانی که ۶۵ سال به بالا سن دارند بیشتر در معرض خطر نبض پایین قرار می‌گیرند و به درمان نیاز خواهند داشت.
• مشکلات مادرزادی مرتبط با ساختار و عملکرد قلب می‌تواند باعث افت ضربان قلب شود.
• هرگونه ناهنجاری در سطح تعادل مواد معدنی از قبیل کلسیم، کلراید، منیزیم، فسفات، پتاسیم و سدیم می‌تواند باعث نامنظم شدن ضربان قلب یا نبض پایین شود.
• برخی از انواع باکتری، ویروس و انگل می‌‌توانند باعث عفونت عضله قلب، بروز عفونت و آسیب دیدگی بافت قلب و همچنین اختلال در ضربان قلب شوند.
• حمله قلبی می‌تواند باعث ضعیف شدن عضله قلب یا بروز مشکلات مرتبط با سیستم الکتریکی شود.
• کم کاری غده تیروئید و پایین بودن سطح تولید هورمون تیروئید منجر به افت ضربان قلب خواهد شد.
• مصرف برخی داروهای خاص که برای درمان فشار خون بالا و یا سایر بیماری‌های قلبی مورد استفاده قرار می‌گیرند از قبیل بتابلاکرها، و داروهای ضد آریتمی می‌‌توانند باعث نبض پایین شوند.

 علائم و نشانه‌های نبض پایین چیست؟ 

علائم و نشانه‌های ضربان قلب پایین زمانی به وجود می‌‌آید که خون به مقدار کافی به مغز نرسد که در چنین شرایطی بیمار با برخی علائم که به شرح زیر می‌باشند مواجه خواهد شد:

• خستگی
• سرگیجه
• بی حالی
• تنگی نفس 
• درد قفسه سینه
• تپش قلب 
• گیجی و اختلال در تمرکز
• رنگ پریدگی

 ضربان قلب پایین تا چه اندازه جدی است؟ 

جدی بودن این اختلال به شرایط فرد بستگی دارد به عنوان مثال ضربان قلب زیر ۶۰ در افراد جوان افراد، میانسال که تناسب اندام خوبی دارند و افرادی که خوابیده‌ اند طبیعی و شایع می‌‌باشد. اما در صورتی که ضربان قلب پایین باعث بروز علائم و نشانه‌هایی شود که در قسمت بالا به آنها اشاره کردیم باید فرد به پزشک مراجعه نمایید.

 نبض پایین چگونه تشخیص داده می‌شود؟ 

پزشک برای تشخیص این اختلال از شما در خصوص سابقه پزشکی تان سوال خواهد پرسید و سپس به انجام آن جسمانی می‌‌پردازد و در صورت نیاز درخواست انجام تست‌های تشخیصی را خواهد داد تا بتواند مشکل شما را به طور دقیق تشخیص دهد و با توجه به نتایج به دست آمده به طراحی یک برنامه درمانی مناسب بپردازد. برخی از روش‌های تشخیصی شایع که در این اختلال مورد استفاده قرار می‌گیرند به شرح زیر می‌باشند:

• آزمایش خون می‌تواند اطلاعات خوبی را در ارتباط با سطح برخی از چربی‌های خاص، کلسترول، قند و پروتئین موجود در خون که نشان دهنده نبض پایین یا سایر بیماری‌های قلبی است در اختیار پزشک قرار دهد.
• الکترومیوگرافی روشی است که به ارزیابی فعالیت الکتریکی قلب می‌‌پردازد و به پزشک کمک می‌‌کند به این نتیجه برسد که آیا برخی از نقاط قلب بزرگ شده اند، دچار فعالیت بیش از حد می‌باشند یا آن که دچار آسیب دیدگی شده اند. جریان الکتریکی قلب به کمک ۱۲ تا ۱۵ عدد الکترود که روی بازو، پا و قفسه سینه قرار داده شده اند ارزیابی خواهد شد. الکترومیوگرافی فقط زمانی می‌‌تواند به تشخیص نبض پایین بپردازد که بیمار در مطب پزشک حضور دارد. ممکن است پزشک درخواست یکی از روش‌های تشخیصی زیر را بدهد:
• دستگاه الکترومیوگرافی قابل حمل به ارزیابی ضربان قلب بیمار خواهد پرداخت و کافی است بیمار دکمه دستگاه را فشار دهد. این دستگاه می‌تواند به مدت چند هفته و تا زمان شروع علائم بیمار به ثبت فعالیت الکتریکی قلب بپردازد.
• دستگاه الکترومیوگرافی‌هالتر دستگاهی است که باید بیمار به مدت ۲۴ تا ۴۸ ساعت و در این فعالیت طبیعی خود از آن استفاده نماید تا دستگاه بتواند به بررسی ضربان قلب پردازد.
• یک نوع دستگاه بی‌ سیم و بسیار قدرتمند وجود دارد که برای آن دسته از بیمارانی که همیشه دچار علائم و نشانه‌های حاصل از ضربان قلب پایین نمی‌‌شوند مورد استفاده قرار می‌‌گیرد زیرا این افراد باید به مدت طولانی تحت نظر قرار داشته باشند.

 نمای کلی بیماری 

شرایط بیمار به عامل بروز نبض پایین ارتباط دارد. گاهی اوقات می‌توان به کمک برخی داروهای خاص، تغییر سبک زندگی و قرار گرفتن تحت نظر پزشک به درمان و رفع برخی بیماری‌ها پرداخت. برخی از بیماران نیز به پیس میکر یا دستگاه دفیبریلاتور نیاز خواهند داشت.

 درمان نبض پایین و بهبودی

درمان این اختلال به علت بروز آن، وجود بیماری‌های قلبی و شدت علائم و نشانه‌های بیمار بستگی دارد.

 دارو درمانی 

در حالتی که شما داروهایی برای بیماری‌های قلبی دیگر مصرف می‌کنید، ممکن است این داروها باعث بروز نبض پایین شوند. پزشک شما به بررسی داروهای شما خواهد پرداخت و در صورت لزوم، دوز آنها را کاهش داده و به جای آن‌ها روش‌های درمانی جایگزین را پیشنهاد خواهد داد تا مشکل پایین بودن ضربان قلب را درمان کند. برخی از داروهایی که برای درمان نبض پایین مورد استفاده قرار می‌گیرند، شامل بتا بلاکرها و داروهای مسکن هستند.

 دفیبریلاتور 

دفیبریلاتور یک دستگاه است که با استفاده از باتری کار می‌کند و زیر پوست قرار می‌گیرد تا ضربان قلب را نظارت کند. اگر هر گونه ناهنجاری در ضربان قلب شناسایی شود، این دستگاه یک شوک الکتریکی ارسال می‌کند تا ضربان قلب را به حالت عادی بازگرداند. نسل جدید این دستگاه دارای عملکرد دوگانه است و می‌تواند عملکردی شبیه به پیس‌میکر داشته باشد. در صورتی که ضربان قلب پایین باشد، دستگاه پیس‌میکر قلب را تحریک خواهد کرد. پیس‌میکر یک دستگاه کوچک است که با استفاده از باتری کار می‌کند و می‌تواند ضربان‌های غیرعادی قلب را شناسایی کرده و با تولید جریان الکتریکی، قلب را تحریک کند تا ضربان عادی داشته باشد. این دستگاه با یک عمل جراحی کوچک زیر پوست و نزدیک به استخوان ترقوه قرار می‌گیرد و یک سیم از دستگاه به سمت قلب ارسال می‌شود.

 درمان اختلالات زمینه‌ای 

اگر شما دچار برخی اختلالات از قبیل کم کاری غده تیروئید، عدم تعادل الکترولیت‌ها یا آپنه خواب هستید پزشک علاوه بر درمان ضربان قلب پایین باید به درمان این اختلالات می‌پردازد تا ضربان قلب شما عادی شود.

 عوارض نبض پایین چیست؟ 

در برخی موارد نبض پایین هیچ گونه عارضه یا علامتی را به وجود نمی‌آورد اما گاهی اوقات با بروز برخی علائم و عوارض همراه خواهد شد که به شرح زیر می‌باشند:

• در صورتی که قلب نتواند به طور صحیح به پمپاژ خون غنی از اکسیژن به مغز بپردازد بیمار دچار رنگ پریدگی یا آسیب دیدگی ناشی از زمین خوردن خواهد شد.
• در صورتی که قلب نتواند به پمپاژ خون غنی از اکسیژن به سایر نقاط بدن بپردازد از اعضای مختلف بدن درگیر خواهد شد و بیمار دچار علائم متفاوتی می‌شود.
• گردش نامناسب خون و عدم ارسال خون کافی به مغز باعث می‌شود که خون نتواند به طور صحیح بتپد و این امر باعث بیهوشی خواهد شد. در برخی موارد فرآیند تنفس قطع می‌شود. این عوارض نادر هستند و فقط در موارد شدید دیده می‌شوند.

 چگونه می‌توان از نبض پایین پیشگیری کرد؟

اگرچه نمی‌توان به کنترل برخی از فاکتورهای خطر از قبیل بالارفتن سن و نقایص مادرزادی قلب پرداخت موثر ترین روش برای پیشگیری از پایین بودن ضربان قلب این است که ریسک بروز بیماری قلبی را به حداقل رساند. توجه کردن به نکات زیر در پیشگیری از ضربان قلب پایین بسیار موثر است:

• کنترل استرس و یادگیری روش‌های صحیح مواجهه با تنش روزمره
• اجتناب از استعمال دخانیات و کاملاً ضروری است اما در صورتیکه شما برای ترک کردن سیگار مشکل دارید بهتر است به پزشک مراجعه نماید و تحت نظر او سیگار خود را ترک کنید.
• اجتناب از مصرف مواد مخدر به صورت تفریحی و در صورتی که شما با چنین مشکلی مواجه هستید بهتر است تحت نظر پزشک قرار بگیرید و اعتیاد خود را ترک کنید.
• به طور منظم ورزش کنید و رژیم غذایی سالمی داشته باشید و سعی کنید هر روز از انواع میوه، سبزیجات و غلات کامل استفاده نمایید.
• در صورتی که دچار هر گونه علامت جدیدی شده اید باید به پزشک مراجعه کنید و به طور منظم آزمایش بدهید.
• فشار خون خود را کنترل کنید و سعی کنید کلسترول خون خود را در سطح پایین نگه دارید. به اصلاح سبک زندگی خود بپردازید و داروهای تجویز شده را به طور منظم مصرف کنید.
• ورزش کنید و رژیم غذایی سالم داشته باشید و سعی کنید تناسب اندام خود را حفظ کنید.
• به درمان بیماری قلبی خود بپردازید و به طور کامل فرآیند درمان را درک کنید و داروهای خود را طبق دستور پزشک مصرف نمایید. در صورت بروز هر گونه علامت جدید یا بدتر شدن علائم خود باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.